Georg Simon Ohm i jego droga ku sławie

Data publikacji: 16-03-2025 🕒 3 min czytania

W naszym cyklu wspominaliśmy już o wielkich odkrywcach i wynalazcach, których dokonania zmieniły oblicze nauki i techniki. Do ich grona z pewnością dołączyć można Georga Simona Ohma, który urodził się 16.03.1789 roku w Erlangen. Swoimi odkryciami niemiecki fizyki i matematyk przyczynił się do rozwoju nauki o elektryczności, a sformułowane przez niego prawa stanowią fundament współczesnej elektrotechniki.

Georg Ohm - wczesne życie i edukacja

Ohm przyszedł na świat w rodzinie rzemieślniczej, jego ojciec był ślusarzem, a matka – córką krawca. Co ciekawe, ojciec przyszłego słynnego fizyka samodzielnie zdobył wiedzę z zakresu matematyki i nauk ścisłych, co później pozwoliło mu na edukację synów w domu. Przyniosło to wiekopomne korzyści, bowiem nie tylko Georg, któremu poświęcony jest ten artykuł, ale także jego młodszy brat Martin osiągnął sukces na polu naukowym, zdobywając uznanie w środowisku matematyków.

Nauka pod okiem ojca była na tyle efektywna, że Georg dość wcześnie porzucił naukę w gimnazjum w Erlangen, gdzie poziom nauczania przedmiotów ścisłych był zbyt niski. W 1805 roku podjął natomiast studia na Uniwersytecie w Erlangen, ale po trzech semestrach przerwał naukę, głównie z powodu trudności finansowych. W 1806 roku wyjechał do Szwajcarii, gdzie objął stanowisko nauczyciela matematyki w szkole w Gottstadt bei Nidau.

Georg Ohm - kariera naukowa

W następnych latach Ohm chciał kontynuować studia pod kierunkiem Karla Christiana von Langsdorfa na Uniwersytecie w Heidelbergu, ale matematyk, dostrzegając potencjał Ohma, przekonał go, by ten podjął raczej samodzielne studia, zgłębiając dokonania takich naukowców jak Euler, Laplace i Lacroix. W 1811 roku Ohm powrócił do rodzinnego Erlangen, gdzie uzyskał doktorat i rozpoczął pracę jako wykładowca matematyki. W następnych latach przenosił się, poszukując lepszych perspektyw (zarówno naukowych, jak i finansowych) do Bambergu, a następnie Kolonii, gdzie mocno zainteresował się fizyką, głównie za sprawą doskonale wyposażonego laboratorium. To właśnie tam Ohm mógł w wygodnych warunkach przeprowadzać eksperymenty, które zaowocowały sformułowaniem prawa opisującego zależność między napięciem, natężeniem prądu a oporem w obwodzie elektrycznym.

Prawo Ohma

W 1827 roku Ohm opublikował dzieło "Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet" ("Łańcuch galwaniczny, opracowany matematycznie"), w którym przedstawił swoje badania nad przewodnictwem elektrycznym. Sformułowane przez niego prawo, znane dziś powszechnie wśród fizyków i inżynierów, stanowi fundament współczesnej elektrotechniki i mówi, że natężenie prądu płynącego przez przewodnik jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia i odwrotnie proporcjonalne do oporu.

Co ciekawe, a może wręcz szokujące, prace Ohma nie spotkały się z uznaniem środowiska naukowego. Dopiero w 1841 roku (a więc 14 lat po publikacji) Królewskie Towarzystwo Naukowe w Londynie uhonorowało go Medalem Copleya, a następnie przyznało tytuł członka zagranicznego. W 1849 roku Ohm objął stanowisko kustosza w Akademii Bawarskiej, a na początku lat 50 XIX w., już jako uznany naukowiec, został profesorem fizyki eksperymentalnej na Uniwersytecie w Monachium.

Georg Ohm zmarł w 1854 roku, ale jego dokonania żyją dalej, stanowiąc fundament współczesnej elektrotechniki. Prawo Ohma jest jednym z podstawowych praw fizyki nauczanych na całym świecie, a jednostka oporu elektrycznego w układzie SI została nazwana omem (symbol: Ω). Wszystko to zawdzięczamy determinacji (zarówno słynnego naukowca, jak i jego ojca) oraz ciekawości i chęci dążenia do celu. Gdyby nie one, Ohm być może poszedłby w ślady ojca, a historia i rozwój nauki potoczyłyby się zupełnie inaczej.

Człowiek, który wynalazł wszystko…

„Wynalazek” Ohma, czyli sformułowane przez niego prawo, to dzisiaj nie tylko podstawowy wzór, którego uczymy się na lekcji fizyki. To proste obliczenie pozwoliło lepiej zrozumieć obwody elektroniczne, gdzie manipulacja napięciem i prądem za pomocą rezystorów stanowi elementarny mechanizm konstrukcyjny. Czujniki analogowe, przetworniki analogowo-cyfrowe (a są one przecież obecne w niemal każdym mikrokontrolerze), zasilacze diod LED – wszystkie te elementy można wykorzystać wyłącznie z użyciem obliczeń Georga Ohma. Zależność trzech wielkości fizycznych pozwala nam dokonywać pomiarów, jest zakodowana w cyfrowych multimetrach i oscyloskopach. Ale wzór ten zastosujemy też, projektując znacznie prostsze urządzenia, np. nagrzewnice albo projektując obwód sieci energetycznej…

Fakt, obecnie nie ma już pola nauk ścisłych, na którym można by dokonać odkrycia tak elementarnego, jakie poczynił niemiecki matematyk. Dzisiejsi geniusze fizyki zmuszeni są stawać na ramionach gigantów z poprzedniej epoki – tymczasem na platformie, którą jest dorobek Georga Ohma, stoi właściwie cała ludzkość.

Transfer Multisort Elektronik (TME) to jeden z największych globalnych dystrybutorów komponentów elektronicznych, elektrotechnicznych, wyposażenia warsztatowego, jak również automatyki przemysłowej. W katalogu dostępnych jest ponad 1 500 000 produktów od 1300 wiodących producentów. Nowoczesne centra logistyczne TME, mieszczące się w Łodzi oraz w Rzgowie, o łącznej powierzchni ponad 40 000m2, każdego dnia wysyłają blisko 6000 paczek z komponentami elektronicznymi do klientów w ponad 150 krajach.

TME angażuje się również w rozwój wiedzy i umiejętności młodych inżynierów i pasjonatów elektroniki poprzez projekt TME Edukacja, a także wspiera społeczność technologiczną, organizując cykl wydarzeń TechMasterEvent, promujących innowacje i wymianę doświadczeń.