Gaston Planté i pierwszy akumulator
Gaston Planté i pierwszy akumulatorData publikacji: 22-04-2025 Data aktualizacji: 10-04-2026 🕒 3 min czytania
W czasach, gdy elektryczność była jeszcze dość egzotycznym zjawiskiem, Gaston Planté stworzył wynalazek, który stał się fundamentem współczesnej technologii magazynowania energii. Bez jego odkrycia nie istniałyby dzisiejsze akumulatory w samochodach elektrycznych ani wiele innych technologii, które kształtują nasz świat.
Pasja od wczesnych lat
Gaston Planté urodził się 22.04.1834 roku w Orthez we Francji. Jak wielu naszych bohaterów, od najmłodszych lat pasjonował się naukami ścisłymi i fascynował nowinką, jaką była elektrycznością. Nie dziwi więc, że już w wieku 27 lat, będąc wykładowcą na Konserwatorium Sztuk i Rzemiosł w Paryżu, opracował urządzenie, które na zawsze zmieniło sposób przechowywania energii elektrycznej – pierwszy w historii akumulator ołowiowo-kwasowy.
Gaston Planté i pierwszy akumulator
Alessandro Volta swoje ogniowo skonstruował w okolicach 1800 roku i było to wielkie osiągnięcie, stanowiące przełom. Dopiero jednak wynalazek Planté, który powstał w 1859 roku, był pierwszym na świecie akumulatorem, źródłem energii, które można było wielokrotnie ładować. Składał się z dwóch zwiniętych płyt ołowiowych zanurzonych w kwasie siarkowym. Choć jego początkowa pojemność była niewielka, to szybko dostrzeżono jego potencjał. Z biegiem lat technologia była udoskonalana. Począwszy od lat 80. XIX wieku, ulepszone wersje akumulatora zaczęły zasilać pierwsze pojazdy elektryczne. Dziś idea Planté jest rozwijana w postaci nowoczesnych systemów magazynowania energii stosowanych w samochodach elektrycznych, systemach UPS czy elektrowniach słonecznych.
Eksperymenty z wysokim napięciem
Akumulator nie był jedynym osiągnięciem wynalazcy. Pracował on także nad elektrycznością wysokiego napięcia i stworzył urządzenie, umożliwiające generowanie krótkich, ale bardzo silnych impulsów elektrycznych, o napięciu rzędu 100 000V. Choć jego prace nie były jeszcze w pełni rozwinięte, to stały się inspiracją dla późniejszych badań prowadzących do stworzenia generatora Marksa – kluczowego urządzenia stosowanego w badaniach nad wyładowaniami elektrycznymi oraz w systemach symulujących uderzenia piorunów, które wykorzystywane są m.in. w testach konstrukcji samolotów.
Dziedzictwo Planté
Gaston Planté zmarł w 1889 roku, ale jego wynalazki do dziś kształtują świat. Akumulator ołowiowo-kwasowy, choć w dużej mierze wypierany przez nowoczesne ogniwa litowo-jonowe, nadal znajduje zastosowanie w wielu branżach. Co ciekawe, nazwisko francuskiego wynalazcy zostało także upamiętnione przez paleontologów. Gastornis, prehistoryczny ptak nielot, został nazwany od imienia wynalazcy, bowiem to właśnie on dokonał pierwszego odkrycia skamieniałości tego zwierzęcia w 1855 r.
Daleka droga
Biorąc pod uwagę współczesną technologię motoryzacyjną, trzeba przyznać, że akumulator kwasowo-ołowiowy okazał się wynalazkiem bardzo żywotnym. Jednocześnie: cała technologia przechowywania energii elektrycznej właściwie niewiele zmieniła się od czasów Gastona Planté, skoro nadal używamy akumulatorów chemicznych: litowo-jonowych (Li-Ion), niklowo-metalowo-wodorkowych (NiMH), a ostatnio również litowo-żelazowo-fosforanowych (LiFePO4). Tymczasem modele „żelowe” to nic innego jak zmodyfikowana wersja wynalazku Francuza, gdzie elektrolit ma konsystencję gęstej zawiesiny. W ostatnich latach daje się zauważyć pewną ewolucję, gdyż rosnącą popularnością cieszą się baterie superkondensatorów – ale do ich powszechnej adaptacji jeszcze daleka droga. Nawet dziś w wielu modelach samochodów elektrycznych nadal montuje się dodatkowy, standardowy akumulator kwasowo-ołowiowy, zasilający niektóre elementy aparatury pokładowej. Za każdym razem, gdy otwieramy maskę samochodu, wynalazek Gastona Planté powinien nam przypomnieć, że na tym etapie rozwoju wcale tak daleko nie zajechaliśmy.
Transfer Multisort Elektronik (TME) to jeden z największych globalnych dystrybutorów komponentów elektronicznych, elektrotechnicznych, wyposażenia warsztatowego, jak również automatyki przemysłowej. W katalogu dostępnych jest ponad 1 500 000 produktów od 1300 wiodących producentów. Nowoczesne centra logistyczne TME, mieszczące się w Łodzi oraz w Rzgowie, o łącznej powierzchni ponad 40 000m2, każdego dnia wysyłają blisko 6000 paczek z komponentami elektronicznymi do klientów w ponad 150 krajach.
TME angażuje się również w rozwój wiedzy i umiejętności młodych inżynierów i pasjonatów elektroniki poprzez projekt TME Edukacja, a także wspiera społeczność technologiczną, organizując cykl wydarzeń TechMasterEvent, promujących innowacje i wymianę doświadczeń.
