Wentellagers bestaan uit twee ringen en daartussen geplaatste rollende elementen. Gewoonlijk bevindt zich een as of een ander bewegend onderdeel in de binnenring van het lager. De binnenring van het lager is vast gemonteerd in een fitting of een ander element. De rollende elementen, zoals cilinders of kogels, zijn tussen de ringen geplaatst en maken contact met hun loopvlakken, zodat de ringen makkelijk ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Bovendien kunnen in wentellagers kooien worden gemonteerd die de rollende elementen op een vaste afstand van elkaar, dichtingen, schermen etc. houden.
Wentellagers met ring. Indeling van wentellagers vlg. type
Wentellagers worden op basis van de vorm van het rollende element ingedeeld in:
- Kogellagers die meestal een ongecompliceerde constructie hebben. Ze worden gemaakt in vele afmetingen en hebben uiteenlopende constructies. Eenrijige hoekcontactkogellagers zijn geconstrueerd uit onafscheidelijke ringen die een boven- en onderrand hebben. Ze bieden plaats aan veel kogels en kunnen grote belastingen overdragen. Eenrijige tweerichtings-hoekcontactkogellagers kunnen axiale belasting in beide richtingen overdragen, omdat de kogels op 4 punten contact maken. Tweerijige hoekcontactkogellagers lijken qua structuur op twee eenrijige hoekcontactkogellagers in O-opstelling. Kantelkogellagers hebben twee rijen kogels, twee loopbanen in de binnenring en een kogelbaan in de buitenring. Ze zijn verkrijgbaar in open of afgedichte versies.
- Cilinderlagers dienen voor het overdragen van aanzienlijk grotere belastingen dan kogellagers van dezelfde afmeting. Ze zijn niet geschikt voor het overdragen van longitudinale krachten en kenmerken zich door hun hoge gevoeligheid, ook voor kleine fouten in de coaxialiteit van fitting en cilinder.
- Kegellagers hebben rollende elementen in de vorm van afgeknotte kegels. Deze bewegen over een conische loopbaan. De axiale belasting die door dit lager wordt overgedragen, is van dezelfde orde als de radiale belasting die kan worden overgedragen.
- Tonlagers hebben rollende elementen in de vorm van tonvormige rollen. Hierdoor kan de binnenring inclusief kooi en rollende elementen kantelen. Tonlagers worden meestal als tweerijige lagers aangeboden, hoewel er ook een eenrijige variant verkrijgbaar is. Verder zijn er ook versies beschikbaar die transversale en longitudinale belastingen kunnen overdragen.
- Naaldlagers zijn een soort cilinderlagers waarin de rollende elementen kleine cilinders zijn met een lengte die enkele malen groter is dan de doorsnede. Qua vorm lijken ze op naalden, vandaar de naam naaldlagers. Naaldlagers zijn verkrijgbaar in diverse soorten. Ze hebben bijvoorbeeld geen binnenring, of er zitten meerdere ringen in een deelbare lager. Naaldlagers zijn alleen geschikt voor het overdragen van transversale belastingen. Door het grote aantal cilinders, kan zijn waarde zeer hoog zijn.
- Toroidaallagers hebben rollende elementen in de vorm van cilinders die lijken op de cilinders uit naaldlagers, maar met een kromming die lijkt op de rollende elementen in tonlagers. Ze kenmerken zich door hun kleine afmetingen en hun longitudinale zelfuitlijning, alsmede een bijzonder hoge axiale belastbaarheid en gehoekte zelfuitlijning. Ze kunnen worden toegepast als alternatief voor tonlagers. Afhankelijk van het type overgedragen belastingen kunnen lagers worden ingedeeld in: transversaal, diagonaal en longitudinaal Voor veel toepassingen zijn hoekcontactkogellagers zeer geschikt, omdat ze kleine kantelbewegingen kunnen maken. Meestal worden gewone kogellagers gebruikt die zijn afgedicht met plaatjes. Voor speciale toepassingen komen lagers met een hoger aantal rijen rollende elementen goed van pas, bv. naaldlagers, cilinderlagers, tweerijige lagers of andere – meerrijige lagers.
Kiezen van een wentellager
Bij de keuze van lagers wordt rekening gehouden met de statische belasting, de rotatiesnelheid, de gebruiksintensiteit, de smeer- en koelmethode en andere bedrijfsparameters. Bij de keuze van een wentellager moet u de afmetingen, de maximumsnelheid en ten minste de bedrijfsomstandigheden bij benadering kennen, aangezien die van invloed zijn op het type afdichting.
Hoe meet u een lager voordat u gaat kiezen
De lagerafmetingen staan vermeld in de volgende volgorde: binnendiameter × buitendiameter × breedte. Bijvoorbeeld, een wentellager met de afmetingen 8×22×7 heeft een binnendiameter van 8 mm (de diameter van de as die in het lager zit), een buitendiameter van 22 mm en een breedte van 7 mm (de diameter en minimumdiepte van het gat waarin het lager zal worden geplaatst).
Afdichting van wentellagers
Wentellagers kunnen open zijn of afgedicht met beschermplaatjes (type ZZ) of rubber dichtingen (type 2RS). De afdichting kan enkel- of dubbelzijdig zijn. Lagers die aan beide kanten zijn afgedicht zijn meestal gevuld met smeer. Lagers van het type ZZ zijn vooral bestemd voor toepassingen met een draaiende binnenring. Als de buitenring draait, bestaat het risico op smeerlekkage bij hoge rotatiesnelheden. Lagers van het type 2RS hebben een effectievere afdichting dan het type ZZ en kunnen daarom met hoge rotatiesnelheden en binnen een bepaald toerentalbereik werken in toepassingen met een roterende buitenring. Niet-afgedichte lagers zijn meestal gedompeld in smeer. Ze kunnen worden toegepast voor bv. het lageren van de krukas van een verbrandingsmotor.