Tijdrelais
(1 377)Tijdrelais zijn componenten die gebruik maken van een relais als actuator en een regelsysteem om het relais in, uit of om te schakelen volgens een functie die afhangt van een tijdsvariabele. Ondanks de ontwikkeling van programmeerbare logische PLC-controllers (EN: Programmable Logic Controller) worden tijdrelais nog steeds veel gebruikt in automatiseringssystemen, maar ook in huishoudelijke en industriële installaties, o.a. voor het regelen van verlichting, ventilatie, verkeerslichten of verwarmingsinstallaties.
Toepassing van relais
Relais worden gebruikt om elektrische circuits te schakelen. Met behulp van relais kan een vrij zwak elektrisch signaal worden gebruikt om de contacten te schakelen van een circuit met een hoog vermogen en een hoge spannings- en/of stroomwaarde. Een gewoon elektromechanisch relais bestaat uit een speciale spoel die op een ferromagnetische kern is geplaatst, een anker dat is verbonden met de contacten, en stuurcontacten. Voeding van de spoel creëert een elektromagnetisch veld dat het anker aantrekt. Het anker is op zijn beurt verbonden met de contacten die elektrische circuits kunnen inschakelen, uitschakelen of omschakelen. Er kunnen meerdere stuurcontacten in één relais zitten, dus het is mogelijk om meerdere elektrische circuits tegelijk aan te sturen. Er zijn ook elektronische relais, ook wel bekend als halfgeleiderrelais of SSR-relais (EN: Solid State Relay) die geen mechanische contacten bevatten. Om deze reden is hun levensduur onvergelijkbaar langer. Ze hebben echter enkele nadelen, bv. omdat ze een aanzienlijke hoeveelheid warmte en een kleine lekstroom kunnen genereren.
Functies tijdrelais
Tijdrelais zijn verder uitgerust met een elektronisch circuit dat activering van de stuurcontacten regelt volgens de gekozen bedrijfsmodus en de waarde van de tijdvariabele die door de gebruiker is ingesteld. Deze componenten kunnen de vorm hebben van relais met één functie die slechts één specifieke functie vervullen, bv. vertraagd inschakelen, of multifunctionele relais, waarbij u kunt kiezen welke van de beschikbare functies van het relais u wilt gebruiken. Er zijn ook dubbeltijdrelais, waarbij u twee tijdvariabelen ter beschikking heeft.
Tijdrelais met vertraagde en cyclische uitschakeling
De populairste functies van tijdrelais zijn: inschakelen gedurende een ingestelde tijd, symmetrische bedrijfscyclus, vertraagd in- en uitschakelen, ster-driehoek-start, pulsgeneratie en cyclische werking met twee onafhankelijke tijden. Dit zijn slechts enkele van de functies die relais kunnen vervullen, maar er zijn er nog veel meer, afhankelijk van het model dat u kiest. Tijdinstellingen en selectie van de functie die het betreffende apparaat gaat uitvoeren, kunt u programmeren met draaiknoppen, dipswitches (voor analoge relais) of drukknoppen (voor digitale relais met leddisplays). Dankzij de technologische ontwikkeling zijn er tegenwoordig ook relais die kunnen worden geprogrammeerd met behulp van NFC-technologie of een speciale mobiele applicatie met een grafische interface. Hierdoor wordt het programmeren van het relais behoorlijk intuïtief.
Gedetailleerde gegevens over de functies en voorbeeldgrafieken van hun tijdsverloop zijn te vinden in de technische documentatie van het betreffende relais, hoewel de basisgegevens meestal ook op de behuizing staan. Deze elementen hebben soms een extra besturingsingang, waarmee u meer geavanceerde tijdsverlopen voor het in-, uitschakelen of omschakelen van elektrische circuits kunt verkrijgen.
Het kiezen van tijdrelais
Een van de belangrijkste parameters die u kunt instellen in tijdrelais is de tijdvariabele. Bij een component waarbij de instelling met knoppen gebeurt, vindt u gewoonlijk een knop voor het tijdbereik en een andere voor de tijdinstelling. De gemeten tijd, en daarmee de waarde van de tijdvariabele, is het resultaat van de vermenigvuldiging van het tijdbereik en de tijdinstelling. Bij het kiezen van het juiste relais voor uw toepassing moet u rekening houden met de maximale en minimale waarde van de tijdvariabele die u op het relais kunt instellen. Deze kan variëren van fracties van een seconde tot enkele tientallen dagen of zelfs een jaar.
Tijdrelais van 12 V en 230 V
Net als bij een regulier relais moet u bij het kiezen van een tijdrelais letten op de voedingsspanning waarvoor het relais bestemd is. De juiste spanningswaarde is hier belangrijk, maar ook het type stroom, namelijk DC (EN: Direct Current) of AC (EN: Alternating Current). Er zijn echter universele tijdrelais die voor juiste werking gebruik maken van schakelende voedingen. Hierdoor kunnen ze werken in systemen met voedingen van 12 V tot 230 V AC/DC. Het is uiteraard niet toegestaan de door de fabrikant opgegeven maximale stroom die door een dergelijk relais kan lopen, te overschrijden, aangezien dit kan leiden tot permanente beschadiging en onjuiste werking. Bij relais is de meest voorkomende storing dat de contacten aan elkaar gaan kleven of doorbranden. Dit komt vooral voor bij relais die circuits met een hoog vermogen en een hoge stroomsterkte schakelen, met als gevolg dat die niet meer kunnen worden geschakeld.
Tijdrelais zijn verkrijgbaar in uiteenlopende behuizingen. We maken hier onderscheid tussen installatiebehuizingen die meestal worden gebruikt in schakelinstallaties in gebouwen, en industriële behuizingen die meestal modulair zijn. Dat laatste betekent dat u ze kunt uitbreiden, maar ook dat u de tijdmodule van zo'n toestel kunt loskoppelen, waardoor het tijdrelais werkt als een gewoon relais, zonder de mogelijkheid om elektrische circuits in of uit te schakelen volgens een gekozen tijdsafhankelijke functie. De meest gebruikelijke montagemethode, vooral in de industriële automatisering, is op een DIN-rail. Tijdrelais zijn ook verkrijgbaar voor inbouwmontage, opbouwmontage, paneelmontage, PCB-montage (EN: Printed Circuit Board) of schroefmontage.
Net als andere elektronische componenten hebben tijdrelais natuurlijk specifieke temperatuurbereiken waarbinnen ze kunnen werken. Sommige, zo niet de meeste van dit soort apparatuur zullen uiteindelijk worden geplaatst in constante, milde temperaturen die dicht bij de kamertemperatuur liggen. Andere toepassingen kunnen daarentegen werking vereisen bij temperaturen onder het vriespunt of in een omgeving waar de temperatuur aanzienlijk hoger is. Er zijn tijdrelais die zelfs bij temperaturen tot -40°C kunnen werken, maar ook bij extreme temperaturen tot 125°C.
Magazijn:
